Matura podstawowa z polskiego:
10 celów, krok po kroku
Pięć celów to ponad połowa matury
Gdzie są punkty
Dziesięć celów w tej kolejności
Cele idą od działu, który daje najwięcej punktów: wypracowanie to 35 z 60, a po pięciu celach masz średnio 48,6.
Wypracowanie: jedna praca, cztery kryteria
Klucz z czerwca 2024: utwór jest w pełni funkcjonalny, gdy praca przedstawia przestrzeń otaczającą człowieka ORAZ omawia jej wpływ; jedno z nich to wykorzystanie częściowe.
Wypracowanie: jedna praca, cztery kryteria
Egzaminator ocenia jedną pracę w czterech kryteriach: warunki formalne 1, kompetencje literackie (KLiK) 16, kompozycja 7, język 11 punktów. Najwięcej daje KLiK: na lekturze i drugim utworze pokazujesz przestrzeń i to, jak zmienia bohatera. Dwa utwory w pełni to pasmo 13–16, a praca poniżej 300 wyrazów traci kompozycję i język.
Lektury obowiązkowe: cały utwór
Klucz daje 2 punkty za tytuł wyjaśniony w odniesieniu do wojennych i powojennych losów Edelmana, a 1 punkt za tylko jeden z tych okresów.
Lektury obowiązkowe: cały utwór
Polecenie ma dwa okresy: wojnę i czas po wojnie, więc odpowiedź ma dwie części. W getcie ratowanie ludzi było wyścigiem z czasem i ze śmiercią. Po wojnie Edelman ratował chorych jako lekarz i swój zawód traktował jako wyścig z Bogiem.
Notatka syntetyzująca
Za treść są 3 punkty: stanowisko każdego autora, zestawienie i spójna całość; bez zestawienia treść dostaje najwyżej 1. Za poprawność jest 1 punkt, najwyżej 2 błędy.
Notatka syntetyzująca
Najpierw stanowisko każdego autora w jednym zdaniu: u Lueckego upływ czasu jest nieuchronny, a według Gadomskiej człowiek może zmienić sposób jego postrzegania. Potem zdanie, które zestawia poglądy, a nie tematy tekstów. Na koniec liczysz wyrazy, bo limit to 60–90.
Tekst nieliteracki: czytanie ze zrozumieniem
Punkt jest za poprawne wyjaśnienie korzyści i ryzyka razem; odpowiedź niepełna, na przykład sama korzyść, dostaje 0.
Tekst nieliteracki: czytanie ze zrozumieniem
Dwie linijki w arkuszu to dwie części odpowiedzi. Korzyść: turysta zobaczy świat taki, jaki jest, a nie kreowany dla podróżnych. Ryzyko: może się rozczarować, że świat jest niezgodny z jego wyobrażeniami.
Porównanie utworów i nawiązania
Za rozstrzygnięcie i dwa argumenty odnoszące się do obu tekstów są 2 punkty, a za jeden taki argument 1.
Porównanie utworów i nawiązania
Najpierw rozstrzygnięcie: zgodna albo niezgodna. Potem dwa argumenty, a każdy zestawia oba teksty w jednej cesze: u Miłosza koniec świata przychodzi w spokoju, a w Apokalipsie jest gwałtownym kataklizmem. Argument tylko o wierszu się nie liczy.
Środki wyrazu w tekście
Punkt jest za wyjaśnienie, na czym polega groteskowość, ORAZ trafny przykład z fragmentu; sama definicja groteski to odpowiedź niepełna.
Środki wyrazu w tekście
Groteska to połączenie powagi ze śmiesznością i absurdem. W tej scenie babcia zapowiada swoją śmierć, wchodzi na katafalk i umiera, a domownicy zarzucają jej niestosowność. Wyjaśniasz więc, że zachowanie bohaterów nie pasuje do poważnej sytuacji, i podajesz ten przykład.
Plakat, obraz, film a lektura
Klucz daje 2 punkty za poprawne wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście „Kordiana”, a 1 punkt za jeden element.
Plakat, obraz, film a lektura
Każdy element to osobny punkt, więc wybierasz dwa i przy każdym piszesz, co znaczy w dramacie. Mapa Europy to podróż Kordiana po Europie w poszukiwaniu sensu życia. Kolor czerwony to zbrodnia, którą Kordian ma popełnić na carze.
Interpretacja fragmentu utworu
Punkt jest za poprawne wyjaśnienie sensu sformułowania w tym wierszu; klucz przyjmuje też bezradność wobec okrucieństwa dziejów: walczący zginą i staną się opowieścią.
Interpretacja fragmentu utworu
Pytanie dotyczy sensu w tym wierszu, a nie definicji mitu ze słownika. Wiersz powstał w 1942 roku, w czasie wojny, więc „przejdziem w mit” znaczy, że to pokolenie przejdzie do legendy. Osoba mówiąca wie, że uczestniczy w ważnych wydarzeniach historycznych, które nigdy nie zostaną zapomniane.
Dwa stanowiska autorów
Za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem do obu tekstów są 2 punkty, za rozstrzygnięcie z przyczyną z jednego 1. „Tak” też jest dobre, jeśli wspólna przyczyna to wiedza o warunkach w kosmosie.
Dwa stanowiska autorów
Najpierw rozstrzygnięcie: tak albo nie, a potem przyczyna z każdego tekstu. „Nie”: u Sagana ciekawość, u Trepczyńskiej znalezienie warunków do życia na innych planetach. „Tak”: w obu tekstach potrzeba wiedzy o warunkach w kosmosie, i klucz też je nagradza, bo uzasadnienie zgadza się z rozstrzygnięciem.
Język tekstu i nauka o języku
Punkt jest za poprawne uzasadnienie; klucz nie uznaje odpowiedzi, która ogranicza się do nowego znaczenia wyrazu „chmura”.
Język tekstu i nauka o języku
Neologizm znaczeniowy to stare słowo, które dostało nowe znaczenie. Dlatego podajesz oba znaczenia: pierwotne, czyli zjawisko atmosferyczne, i nowe, czyli wirtualną przestrzeń do gromadzenia danych.
Wypracowanie: teza, lektura, drugi utwór i konteksty
Kompetencje literackie i kulturowe, w skrócie KLiK, to 16 z 35 punktów wypracowania. Pasmo, czyli przedział punktów, wyznaczają lektura i drugi utwór, a miejsce w paśmie argumentacja i konteksty.
Teza odpowiada na temat w obu jego częściach. W maju 2024 to na przykład: bunt daje człowiekowi poczucie wolności, ale zwykle kończy się jego klęską.
Utwór liczy się w pełni, gdy omawiasz na nim bunt ORAZ jego konsekwencje. Sam bunt to wykorzystanie częściowe, a streszczenie bez wniosku niefunkcjonalne.
Drugim utworem może być wiersz, ale nie komiks ani film. Dwa utwory w pełni to 13–16 punktów, jeden w pełni i drugi częściowo 9–12.
Kontekst to odwołanie spoza utworu, na przykład do historii albo Biblii. Bogata argumentacja, dwa funkcjonalne konteksty i erudycja to 16, powierzchowna bez funkcjonalnych kontekstów 13.
Teza: bunt daje człowiekowi poczucie wolności, ale zwykle kończy się jego klęską.
Lektura: w „Dziadach cz. III” Konrad buntuje się przeciw Bogu, a skutkiem jest upadek i opętanie, z którego ratuje go egzorcyzm.
Drugi utwór: w „Antygonie” bohaterka łamie zakaz Kreona i grzebie Polinika, za co zostaje skazana na śmierć.
Konteksty: rewolucja francuska i mit o Prometeuszu, oba z wnioskiem o cenie buntu. Dwa utwory w pełni to pasmo 13–16.
Wypracowanie: teza, lektura, drugi utwór i konteksty
Notatka syntetyzująca: dwa stanowiska i ich zestawienie
Notatka syntetyzująca przedstawia stanowisko każdego z dwóch autorów i zestawia je w 60–90 wyrazach. Za treść są 3 punkty, a za poprawność 1.
Stanowisko to pogląd autora na temat notatki. U Sagana potrzeba odkrywania kosmosu wynika z ciekawości, a dane o Marsie to jeszcze nie stanowisko.
Zestawienie pokazuje, co wspólne, a co różne. Bez zestawienia treść dostaje najwyżej 1 z 3 punktów, nawet przy dobrych stanowiskach.
Za 3 punkty notatka jest logiczną całością, a stanowiska są uogólnione. Przykłady zamiast myśli autora obniżają treść do 2.
Poza 60–90 wyrazami treść spada o jeden poziom, a przy 3 błędach przepada punkt za poprawność.
Sagan: potrzeba odkrywania kosmosu wynika z naturalnej ciekawości człowieka.
Trepczyńska: potrzeba wynika z konieczności znalezienia planety nadającej się do zamieszkania przez ludzi.
Zestawienie: u obu ciekawość motywuje badania, ale tekst 1 wskazuje naturę człowieka, a tekst 2 konieczność przetrwania.
Całość w jednym akapicie: przykładowe notatki z klucza mają 80 i 67 wyrazów, a limit to 60–90.
Notatka syntetyzująca: dwa stanowiska i ich zestawienie
Test: lektura obowiązkowa i rozstrzygnięcie na jednym tekście
Część testu sprawdza znajomość całej lektury obowiązkowej: bohaterów, symboli, tytułów i wydarzeń. Na każdej maturze takie polecenia dawały od 3 do 7 punktów.
Polecenie często nie ma fragmentu. Rycerz w „Weselu” to symbol mocy, czyli odwagi i wiary w zwycięstwo, a nie „zjawa na weselu”.
Na pytanie „czy” odpowiadasz najpierw: tak, nie albo częściowo. Klucz często przyjmuje obie strony, jeśli uzasadnienie jest trafne.
Czy sen profesora Andrewsa z opowiadania Olgi Tokarczuk zapowiadał coś dobrego? Klucz: „Nie, spotkały go same nieszczęścia, począwszy od zagubionego bagażu”.
Błąd rzeczowy w zadaniu z lektury to 0: szklane domy przypisane Gajowcowi zamiast Sewerynowi Baryce zerują odpowiedź.
Przepowiednia ma dwa warunki: las Birnam ruszy na wzgórze, a Makbeta nie zmoże nikt, kogo rodziła kobieta.
Wydarzenie 1: żołnierze okryci gałęziami z lasu Birnam idą pod zamek Makbeta.
Wydarzenie 2: Makbeta zabija Makduf, którego wyjęto z łona matki przed czasem.
Dwa wydarzenia zgodne z dramatem to 2 punkty, jedno to 1.
Test: lektura obowiązkowa i rozstrzygnięcie na jednym tekście
Wypracowanie: kompozycja, język i zapis
Kompozycja to 7 punktów, a język 11, razem 18 z 35 punktów wypracowania. Egzaminator sprawdza układ akapitów, spójność, styl i liczbę błędów.
Każdy akapit rozwinięcia omawia jeden aspekt tematu na kilku utworach. Układ według kolejnych lektur daje za strukturę najwyżej 2 z 3.
Styl potoczny w około 2/3 pracy to 0 za styl. Co najmniej 4 różne konstrukcje składniowe to zróżnicowana składnia.
Najwyżej 1 błąd ortograficzny to 2 punkty, najwyżej 8 interpunkcyjnych też 2. Praca poniżej 300 wyrazów ma 0 za kompozycję i język.
Wypracowanie: kompozycja, język i zapis
Rozstrzygnij i uzasadnij na dwóch tekstach
Porównujesz dwa teksty: postawę, przyczynę albo ocenę. Egzaminator sprawdza, czy rozstrzygnięcie zgadza się z uzasadnieniem i czy uzasadnienie dotyczy obu tekstów.
Pierwsze słowo odpowiedzi rozstrzyga: tak, nie albo częściowo. Rozstrzygnięcie musi zgadzać się z uzasadnieniem, które piszesz dalej.
Gdy polecenie pyta o postawę, nazywasz postawę: „Podmiot liryczny wiersza przyjmuje pokorną postawę wobec Boga”. Streszczenie klucz odrzuca.
Drugi tekst omawiasz w tej samej kategorii: „Natomiast Konrad jest roszczeniowy – żąda władzy od Boga”. Jeden tekst to zwykle 1 z 2 punktów.
Rozstrzygnij i uzasadnij na dwóch tekstach
Środek wyrazu i sens fragmentu
Wyjaśniasz, na czym polega i czemu służy środek wyrazu w tym konkretnym tekście. Sama nazwa, sama definicja albo lista środków to 0.
Definicja z podręcznika punktu nie daje. Koncept w „Niestatku” polega na zastosowaniu kontrastu: panna piękna w zgodzie, szpetna po kłótni.
Mechanizm pokazujesz na cytacie. W „Potopie” „jasny blask miesiąca” rozświetla modlącego się Kordeckiego, a sama modlitwa sakralizacji nie tworzy.
Funkcja to osobny punkt. Gwara w „Chłopach” podkreśla wiejskie pochodzenie bohaterów i oddaje realia życia na wsi.
Środek wyrazu i sens fragmentu
Odpowiedzi, za które klucz nie daje punktu
Odpowiedzi, za które klucz nie daje punktu
Odpowiedzi, za które klucz nie daje punktu
Odpowiedzi, za które klucz nie daje punktu
Sześć zasad na każde zadanie
Rozstrzygnięcie bez uzasadnienia to 0Samo „tak” albo „nie” jest odpowiedzią niepełną, nawet gdy zgadza się z kluczem.
Odpowiedź wyłącznie cytatem to 0Cytat uzupełniasz własnym zdaniem, które mówi, co z niego wynika.
Podajesz tyle odpowiedzi, ile wymaga polecenieTrzy uwarunkowania zamiast dwóch, w tym jedno błędne, klucz ocenia na 0.
Błąd rzeczowy w zadaniu z lektury to 0Jedno pomylone imię albo wydarzenie zeruje całą odpowiedź, choćby reszta była dobra.
Prawda albo fałsz: punkt za komplet ocenPrzy dwóch zdaniach punkt tylko za oba; przy trzech 3 dobre to 2, a 2 dobre to 1.
Uzasadnienie bierzesz z tekstu, o który pyta polecenieObjaśnienie drugiego tekstu nie uzasadnia odpowiedzi o pierwszym, choćby było trafne.
Nie wszystko waży tyle samo
Wypracowanie daje średnio 35,0 pkt, a epoki literackie tylko 1,3 pkt.
Warunki formalne to 1 punkt, ale 0 w nich zeruje całe wypracowanie.
Pięć pierwszych celów daje 48,6 pkt, pozostałe 6 działów razem 11,4 pkt.
Plan nauki w pięciu krokach
HomeEndpierwszy / ostatni
Fpełny ekran · ?ta ściąga
klik: prawa połowa dalej, lewa wstecz