Matura podstawowa z angielskiego: 10 celów, krok po kroku

Podpunkt to jedna z czterech spraw wymienionych w poleceniu. Gdy podpunkt każe coś opisać, kluczowy element to cecha: wygląd, rozmiar, kolor, materiał, przeznaczenie albo opinia o tej rzeczy. Sama nazwa przedmiotu nie realizuje podpunktu i według klucza nie jest nawet elementem rozwijającym. Jeden przymiotnik wystarcza, żeby odnieść się do podpunktu, czyli zrealizować go krótko, a żeby go rozwinąć, czyli dodać kolejne informacje, potrzeba dwóch–trzech cech różnego rodzaju, na przykład rozmiaru i kształtu („a big magnet in the shape of a Venetian gondola”). Kilka kolorów to według klucza wciąż jedna cecha. Klucz z maja 2024 pokazuje to na parze zdań różniących się jednym słowem.

We wpisie na blogu o samotnej wycieczce trzeci podpunkt brzmi „opisz pamiątkę przywiezioną z wycieczki”. „I bought a souvenir. It’s a mug.”, czyli „kupiona pamiątka to kubek”, klucz ocenia jako „nie odniósł się”, a „It’s a blue mug.”, czyli „to niebieski kubek”, już jako „odniósł się”. „I bought myself a big magnet in the shape of a Venetian gondola.”, czyli duży magnes w kształcie weneckiej gondoli, to według klucza „odniósł się i rozwinął”.

Każdy podpunkt, czyli każda z czterech spraw z polecenia, musi mieć w pracy własne zdania. Klucz mówi wprost: ten sam fragment tekstu nie może być traktowany jako realizacja dwóch różnych podpunktów. Odniesienia do jednego podpunktu mogą za to stać w różnych miejscach pracy; egzaminator zbiera je z całej wypowiedzi. Klucz ostrzega też, że krótkie odpowiedzi na podpunkty jedna po drugiej, jak w ankiecie, bez szczegółów, obniżają punkty za treść i mogą obniżyć spójność, czyli ocenę tego, czy tekst czyta się jak całość. Jedno zdanie, które ma załatwić powód udziału i zachętę naraz, liczy się tylko raz.

W e-mailu o wygranym konkursie fotograficznym pierwszy podpunkt pyta o powody udziału, a czwarty każe zachęcić kolegę do udziału w przyszłym roku i napisać, jak mu pomożesz. Klucz podaje zdanie „I know that you are not keen on taking photos but it’s the best way to feel happy.”, czyli „wiem, że nie przepadasz za robieniem zdjęć, ale to najlepszy sposób, żeby poczuć się szczęśliwym”, jako przykład fragmentu, który nie może liczyć się do obu tych podpunktów naraz. Powód udziału i zachęta potrzebują osobnych zdań.

Podpunkty, czyli cztery sprawy z polecenia, zaczynają się od czasowników takich jak „zrelacjonuj”, „opisz”, „poinformuj”, a każdy dotyczy przeszłości, teraźniejszości albo przyszłości. Relacja z wydarzenia, które już się odbyło, jest w czasie przeszłym. Plan albo wydarzenie, które dopiero będzie, jest w czasie przyszłym albo z wyrażeniem, które pokazuje przyszłość, na przykład plans to albo is going to. Relację w czasie teraźniejszym klucze obniżają o jeden poziom, z „rozwinął” na „odniósł się”, a plan w czasie przeszłym w czerwcu 2024 był oceniony jako brak odniesienia.

We wpisie na blogu o pierwszym występie przed publicznością trzeci podpunkt pyta o problem podczas występu, który już się odbył. Zdanie „I am very stressed because it is my first time on the stage.”, czyli „bardzo się stresuję, bo to mój pierwszy raz na scenie”, jest w czasie teraźniejszym, więc klucz obniża je z „rozwinął” na „odniósł się”. Przykład z klucza w czasie przeszłym: „The amplifier didn’t work. I plugged it in and everything was fine.”, czyli wzmacniacz nie działał, został podłączony i wszystko grało, to „odniósł się i rozwinął”.

Polecenie podaje limit wyrazów: w latach 2023–2024 od 80 do 130, a w 2025 od 100 do 150, nie licząc zdań podanych na początku. Praca za krótka jest oceniana wyłącznie za treść: w latach 2023–2024 była to praca mająca 60 wyrazów lub mniej, a w 2025 mająca mniej niż 80 wyrazów. Za spójność, zakres i poprawność dostaje wtedy 0, czyli traci do 7 punktów. Klucze nie przewidują osobnej kary za przekroczenie górnego limitu, ale fragmenty na inny temat albo wyuczone na pamięć, jeśli jednocześnie psują spójność tekstu, egzaminator otacza kołem i nie liczy ich do wyrazów ani do zakresu i poprawności. Wpis mający 75 wyrazów w 2025 roku traci wszystkie punkty poza treścią.

We wpisie na forum o nowej restauracji z czerwca 2025 limit to od 100 do 150 wyrazów, a zdania podane na początku się nie liczą. Praca mająca mniej niż 80 wyrazów dostaje według klucza punkty tylko za treść, a za spójność, zakres i poprawność 0. Cztery podpunkty polecenia, czyli cztery sprawy do opisania, z których każdą rozwijasz trzema informacjami, dają zwykle tekst mieszczący się w limicie.

Opcje w pytaniach wyboru często mają słowo z nagrania, ale przypisane innej osobie. Najpierw ustalasz, kto działa w pytaniu: mówca, jego żona, właściciele, klient. Potem szukasz w nagraniu zdania, w którym ta właśnie osoba coś robi. Opcja jest poprawna tylko wtedy, gdy zgadza się i czynność, i osoba.

Julian opowiada, że razem z żoną zamieszkał w zamku w lesie: „The people who had bought it offered us free accommodation in the castle in exchange for renovating it”, czyli ludzie, którzy kupili zamek, dali im darmowe mieszkanie w zamian za remont. Pytanie brzmi „What did Julian and his wife do?”, więc poprawna jest B, „They lived and worked in a castle” (mieszkali i pracowali w zamku). Opcja A, „They bought a castle to renovate”, ma słowo bought, ale kupili go właściciele, a nie Julian z żoną.

But, czyli „ale”, odwraca albo zawęża to, co padło tuż przed nim. Mówca często najpierw wymienia coś oczywistego, na przykład zimno w górach. Po but przychodzi informacja, o którą chodzi: to, co było najtrudniejsze, najważniejsze albo prawdziwe. Gdy w pytaniu jest the greatest (największy), szukasz w nagraniu zdania z most (najbardziej) albo z but. Pierwsza wymieniona trudność to pułapka tego pytania.

Pianistka mówi o koncercie w Himalajach: „It was incredibly cold because of the height, but I’d come prepared, so the low temperatures weren’t a problem”, czyli było bardzo zimno, ale była przygotowana. Potem pada: „But at one point it was so windy that I thought I was going to be blown off my chair. And that was what I found most frightening and difficult.” Pytanie o największe wyzwanie ma więc odpowiedź B, „the wind” (wiatr), a nie C, „the cold”, ani A, „the height”, które padają w nagraniu wcześniej.

Część pytań wyboru pyta o intencję, czyli o to, po co mówca to mówi: żeby ostrzec, rozbawić, doradzić, zaprosić. Szczegóły opowieści są tylko drogą do celu. Cel pada zwykle na końcu, często po but albo po słowach „it should remind us”, czyli „to powinno nam przypomnieć”. Opcja, która pasuje do jednego zabawnego szczegółu, nie opisuje celu całej wypowiedzi.

Mówca opowiada o niedźwiedziu, który wszedł do sklepu przy jeziorze Tahoe i ukradł paczkę chipsów, a potem mówi: „The story may sound funny, but in fact it should remind us that when we are camping in bear territory, we must not leave food in places where bears can find it”. Cel to ostrzeżenie, więc poprawna jest A, „warn listeners to keep their food away from bears”. B, rozbawić słuchaczy, pasuje tylko do zdania przed but, a C, „advise listeners what to take with them when camping”, mówi o zabieraniu rzeczy, a nie o przechowywaniu jedzenia.

W dobieraniu ze słuchania pięć wypowiedzi jest na ten sam temat, na przykład o domach, więc temat niczego nie rozstrzyga. Rozstrzyga sytuacja mówcy: przewodnik, prowadzący audycję radiową, osoba idąca do pracy. Zdradzają ją zwroty skierowane do słuchaczy, na przykład „You can now leave the coach”, czyli „możecie już wysiąść z autokaru”. Takie zwroty odpowiadają na pytanie, co mówca robi w tej chwili. Opcja dobrana po słowie z tematu zwykle jest zła.

W wypowiedzi 2.2 z maja 2023 mówca opowiada o domu pisarki Agathy Christie, a potem mówi: „You can now leave the coach, sit in the deckchairs in the front garden, and enjoy the amazing views. We’ll meet at the main entrance in 15 minutes.” To przewodnik, który mówi do uczestników wycieczki, więc pasuje C, „gives information about a house to people who are on a tour”. Zdanie B, „recommends visiting a house owned by a famous film director”, kusi, bo dom należał do sławnej osoby, ale Agatha Christie była pisarką, a nie reżyserką, a mówca niczego nie poleca, tylko organizuje zwiedzanie.

Opcje są tak ułożone, że ich słowa padają w kilku wypowiedziach. Liczy się to, co mówca robi z tym słowem: prosi o radę, opowiada, ostrzega. Szukasz zdania, które pokazuje jego cel, na przykład pytania do słuchacza. Gdy słowo z opcji pada, ale cel jest inny, opcja odpada.

W wypowiedzi 1.1 z maja 2025 mężczyzna mówi do znajomego, który lubi robić zdjęcia i nagrywać filmy: „I think I should get a good camera for the trip. Maybe you could tell me what to look for?”, czyli „chyba powinienem kupić dobry aparat na wyjazd, może powiesz mi, na co zwracać uwagę?”. To prośba o radę, więc pasuje B, „asks for advice about an item needed for his/her holiday”. Zdanie E, „explains how he/she filmed a family trip”, kusi, bo mówca mówi o aparacie i nagrywaniu filmów, ale wycieczka dopiero będzie.

Do pięciu wypowiedzi jest sześć zdań, więc jedno jest zbędne. Zbędne zdanie pasuje do tematu wszystkich wypowiedzi, bo inaczej nie kusiłoby. Najpierw dobierasz pary pewne, a na końcu sprawdzasz, które zdanie zostaje. Jeśli zostaje zdanie, które pasuje tylko jednym słowem, to zwykle ono jest zbędne. Zdanie zbędne przypisane do wypowiedzi zabiera punkt tej wypowiedzi, a jeśli jej właściwe zdanie trafi gdzie indziej, także drugiej.

W maju 2024 pięć wypowiedzi było o butelkach, a klucz to 2.1 F, 2.2 D, 2.3 C, 2.4 A i 2.5 E. Zbędne jest zdanie B, „recommends a change in how glass is recycled”, czyli „zaleca zmianę sposobu recyklingu szkła”: pasuje do tematu, ale nikt w nagraniu nie proponuje zmiany recyklingu. Kusi przy wypowiedzi 2.3, w której pada słowo recycled, a ta wypowiedź zachęca do kupna butów z plastikowych butelek.

Opcje często biorą z tekstu liczbę: odległość, czas, cenę. Najpierw ustalasz, czego dotyczy liczba w tekście. Potem sprawdzasz, czy opcja przypisuje ją tej samej rzeczy. Liczba w złym miejscu daje zdanie fałszywe, choć każde jego słowo gdzieś w tekście jest.

W opowiadaniu z czerwca 2024 siostra Eda przyjeżdża z mężem z Ameryki: „Bella and her husband’s visit to London was a short stop on their three-week tour of Europe which had just begun”, czyli wizyta w Londynie była krótkim przystankiem w trzytygodniowej podróży po Europie, która dopiero się zaczęła. Poprawna jest C, „as part of a longer trip” (w ramach dłuższej podróży). B, „for three weeks”, przypisuje trzy tygodnie Londynowi, a D, „after touring Europe”, przeczy słowom „had just begun”.

Słowa not, never, no w tekście zmieniają sens zdania na przeciwny. Opcja może powtarzać zdanie z tekstu słowo w słowo, tylko bez przeczenia. Dlatego przy każdej opcji z tymi samymi słowami co tekst sprawdzasz, czy w tekście nie stoi przed nimi not. Poprawna opcja zwykle mówi to samo innymi słowami.

O gościach z Ameryki tekst mówi: „They had arrived in the morning, but they did not want to be met at the airport. They preferred to rest after the long flight in a good hotel”. A, „be picked up from the airport”, ma słowo airport, ale tekst mówi, że tego nie chcieli. Poprawna jest D, „relax on their own before visiting Ed and Amy”, czyli odpocząć przed wizytą, bo o 19:00 mieli przyjść do Eda i Amy.

Ostatnie pytanie w zadaniu 6 prosi zwykle o najlepszy tytuł. Tytuł ma pasować do wszystkich części tekstu. Szukasz tego, co łączy sceny, na przykład kilku sytuacji z tym samym problemem. Opcja, która pasuje tylko do jednej sceny albo przekręca miejsce akcji, odpada.

W tekście z maja 2024 autor opisuje dwie sytuacje: pracownica restauracji złości się, że sam wybrał stolik mimo tabliczki „Please Wait to Be Seated”, a na lotnisku nie chcą przyjąć jego starego prawa jazdy, bo przepisy wymagają aktualnego zdjęcia. Obie łączy problem z przepisami, więc najlepszy tytuł to C, „PROBLEMS CAUSED BY RULES”. A, „AN UNFORTUNATE MISTAKE ON BOARD”, dotyczy pokładu, a cała sytuacja z dokumentem dzieje się przy odprawie.

Nagłówek to tytuł jednej części tekstu, więc ma pasować do jej głównej myśli. Główna myśl to to, o czym jest większość zdań akapitu. Nagłówek-pułapka pasuje do jednego zdania akapitu, a do reszty nie. Dlatego po wyborze czytasz akapit jeszcze raz i sprawdzasz, czy każde zdanie da się podpiąć pod nagłówek. Nagłówek dobrany do jednego zdania to typowa strata punktu w tym zadaniu.

Akapit 4.3 tekstu o okładce płyty Abbey Road opisuje, co widać na zdjęciu: Beatlesów na pasach, Lennona na przedzie, McCartneya bez butów i Harrisona bez garnituru. Jedno zdanie mówi, że Lennon jako pierwszy odszedł z zespołu, i to ono kusi nagłówkiem C, „SOME REASONS WHY THE BAND BROKE UP”, czyli „kilka powodów rozpadu zespołu”. Cały akapit to jednak przyjrzenie się zdjęciu, więc pasuje B, „A CLOSER LOOK AT THE PHOTO”.

Nagłówek ma zwykle dwie–trzy informacje, na przykład „sposób” i „ochrona przyrody”. Sprawdzasz każdą z nich osobno. Jeśli akapit mówi tylko o jednej, a o drugiej nie, nagłówek nie pasuje. Pasuje ten nagłówek, którego wszystkie części znajdziesz w akapicie, choćby innymi słowami.

Akapit 4.1 o białych klifach Dover opisuje, jak przez miliony lat z obumarłych glonów powstawały warstwy kredy, a ostatnie zdanie mówi, że to miejsce potrzebuje ochrony. Nagłówek D, „A WAY TO PROTECT NATURE ON THE CLIFFS”, czyli „sposób na ochronę przyrody na klifach”, kusi tym ostatnim zdaniem, ale akapit nie podaje żadnego sposobu. Poprawny jest B, „THE FORMATION OF THE CLIFFS”, czyli „powstanie klifów”.

Nagłówki-pułapki często pasują tematem, ale mają jedno słowo sprzeczne z tekstem. Szczególnie uważaj na słowa o czasie i ilości: recent (niedawny), new (nowy), first (pierwszy), every (każdy). Sprawdzasz, czy tekst mówi to samo, czy odwrotnie. Jedno słowo sprzeczne z tekstem wystarczy, żeby nagłówek odpadł, nawet gdy reszta pasuje.

Akapit 4.3 o hotelu Savoy opisuje popołudniową herbatę z kanapkami i ciastkami i kończy się zdaniem, że brytyjski zwyczaj jedzenia czegoś małego między lunchem a obiadem „dates back to the early 1800s”, czyli „sięga początku XIX wieku”. Nagłówek B, „A RECENT BRITISH FOOD CUSTOM”, czyli „niedawny brytyjski zwyczaj”, ma dobry temat, ale słowo recent przeczy tekstowi. Poprawny jest C, „A LIGHT MEAL OFFERED AT THE HOTEL”, czyli „lekki posiłek serwowany w hotelu”.

Luka stoi w środku zdania z wiadomości, więc wpisane słowa muszą stworzyć z nim poprawne zdanie. Przed wpisaniem czytasz, co stoi tuż przed luką i tuż po niej: przyimek, czyli słowo takie jak in, on, at, czasownik albo przedimek, czyli a, an, the. Jeśli przed luką jest już in albo wear, nie powtarzasz go w odpowiedzi. Klucz odrzuca odpowiedzi, które „nie łączą się logicznie i/lub nie są spójne z fragmentami tekstu otaczającymi lukę”.

Anna pisze: „it’s not fair that players who take part in Wimbledon can wear only 5.6. ___”, czyli „niesprawiedliwe, że gracze na Wimbledonie mogą nosić tylko ___”. Tekst A mówi, że zawodnicy muszą być ubrani na biało, więc klucz chce „white clothes” i przyjmuje też samo „white”. „In white” i „wear white clothes” dostają 0, bo po „wear only” powstaje „wear only in white” albo „wear only wear white clothes”.

Klucz wymaga odpowiedzi precyzyjnej, czyli tak dokładnej, jak informacja w tekście. Gdy tekst podaje dzień, podajesz dzień, a nie sam miesiąc. Gdy w tekstach jest kilka dat albo liczb, sprawdzasz, czego dotyczy każda. Odpowiedź ogólniejsza niż tekst klucz odrzuca z dopiskiem „odpowiedź nieprecyzyjna”.

Jacek pisze o biletach na konkurs chopinowski: „The sale started on 5.5. ___ and the tickets sold out within 20 minutes”. Na forum w tekście B pada „It’s 1st October 2024 – the first day of sale”, więc klucz chce „1st October”. W tekście A jest też inna data, konkurs trwa od 2 do 23 października, a samo „in October” klucz uznaje za nieprecyzyjne.

Cztery teksty w zadaniu 5 dotyczą tego samego tematu, więc w każdym są podobne informacje. Najpierw ustalasz, o co dokładnie pyta zdanie z luką: o melodię czy o słowa piosenki, o datę rejestracji czy o datę koncertu. Potem szukasz w tekstach zdania, które mówi właśnie o tym. Informację z sąsiedniego zdania, która dotyczy czegoś innego, klucz odrzuca jako niezgodną z tekstem.

Anna pisze o piosenkarzu Robie Grattonie: „he plays the melody on 5.4. ___ when he is trying to write the lyrics for his songs”, czyli „gra melodię na ___, kiedy pisze słowa piosenek”. W wywiadzie w tekście D Rob mówi, że melodię wymyśla z gitarą, ale przy pisaniu słów „I sit at the piano, play the music to check what it sounds like”. Luka dotyczy słów, więc klucz chce „the piano”, a „the guitar” uznaje za niezgodne z tekstem.

Zdanie po luce często zaczyna się od zaimka: them, it, this, one of them. Zaimek zastępuje coś, co padło wcześniej, a skoro przed luką tego nie ma, musi to być w brakującym zdaniu. Przed wyborem pytasz: kim są „oni”, czym jest „to”. Pasuje zdanie, w którym jest dokładnie ta osoba albo rzecz, w tej samej liczbie. Zdanie bez takiego słowa nie pasuje, nawet gdy ma dobry temat.

W historii o tajemniczym hałasie w szafie po luce 7.2 stoi „One of them even came over and looked through the wardrobe”, czyli „jeden z nich nawet przyszedł i przeszukał szafę”. „One of them” wymaga grupy osób, a ma ją tylko zdanie D, „I immediately texted a few friends to tell them about my situation”, czyli napisanie do kilku znajomych. Zdanie A, o żonie, która radzi zostawić jedzenie na podłodze, ma jedną osobę, więc do „one of them” nie pasuje.

Zdania-pułapki mają często słowo, które pada w tekście obok luki. Sprawdzasz, czy wstawione zdanie zgadza się z tym, co dzieje się dalej. Jeśli zdanie po luce mówi o innej osobie albo miejscu niż wstawione zdanie, to nie ta luka. Pasuje zdanie, bez którego następne zdanie nie ma sensu.

Tekst z maja 2024 o przyjaźni Einsteina z Chaplinem mówi, że zaczęła się podczas trasy Einsteina po USA, a po luce 7.1 stoi: „His work as a scientist was so admired that he was even given the keys to the city!”. His i he to naukowiec, a „the city” to miasto, które musiało paść w brakującym zdaniu, więc pasuje D, „He arrived in America in December 1930 and visited New York first”. Zdanie A, „Chaplin went on tour of the USA at the same time”, ma słowo tour, ale mówi o Chaplinie i nie ma w nim miasta.

Ostatnia luka stoi zwykle przed zwrotem akcji albo zakończeniem historii. Zdanie po niej opisuje sytuację, która musiała z czegoś wyniknąć, na przykład czyjeś zniknięcie. Brakujące zdanie ma do niej doprowadzić. Zdanie, które zostaje, jest zbędne i zwykle pasuje tematem do kilku miejsc.

Kobieta, której Bryan Anderson zmienił koło, płaci w kawiarni banknotem studolarowym, a po luce 7.4 stoi: „There was only a piece of paper on the table with a note on it”, czyli na stole została tylko kartka z liścikiem. Do tego prowadzi zdanie E: kelnerka poszła po resztę, a kiedy wróciła, kobiety już nie było. Zdanie C, „The woman knew that the man did not realize how much she needed it”, jest zbędne: nie tłumaczy, skąd na stole kartka i dlaczego kobiety nie ma.

W zadaniu prawda/fałsz oceniasz, czy zdanie jest zgodne z nagraniem (T, true) czy nie (F, false). Zdanie fałszywe zwykle zgadza się z nagraniem prawie w całości, a różni się jednym szczegółem: materiałem, miejscem, osobą, powodem. Dlatego porównujesz każdy element zdania z nagraniem osobno. Wystarczy jeden element niezgodny, żeby zdanie było F.

Archeolog Mark mówi o znalezionej wazie: „When the sun shines on it, it seems to be made of gold, but it’s in fact made of crystal”, czyli w słońcu wygląda na złotą, ale jest z kryształu. Zdanie 1.4, „Mark once discovered a vase made of gold”, zgadza się z nagraniem wszystkim poza materiałem, więc według klucza jest fałszywe (F). Kto słyszy gold, łatwo zaznacza T.

Zdania w zadaniu prawda/fałsz często zamieniają role osób: kto komu pomógł, kto kogo namówił. W nagraniu ustalasz, kto był aktywny, a kto tylko uczestniczył. Zdanie z odwróconymi rolami ma te same osoby i tę samą czynność, więc brzmi znajomo. Takie zdanie jest fałszywe.

Taksówkarka Stella opowiada, że to jej koleżanka chciała zostać taksówkarką i przygotowywała się do egzaminu, a Stellę poprosiła o pomoc w powtórkach: „she asked me to help her revise”. Zdanie 1.1, „Stella advised her friend to take an exam to become a taxi driver”, czyli „Stella doradziła koleżance egzamin na taksówkarkę”, odwraca role, więc według klucza jest fałszywe (F).

Słowo not w zdaniu nie znaczy, że zdanie jest fałszywe. Oceniasz sens całego zdania, czyli to, czy mówi to samo co nagranie. Jeśli w nagraniu ktoś mówi, że czegoś nie lubił, zdanie „did not enjoy” jest prawdziwe. O prawdzie decyduje zgodność sensu z nagraniem, a nie forma zdania. Zaznaczenie F tylko dlatego, że w zdaniu jest not, to pułapka tego zadania.

W czerwcu 2023 wywiad był ze studentką Sharon, która spędziła rok przerwy w Kanadzie. Zdanie 1.2 brzmi „Sharon did not enjoy working in a hotel”, czyli „Sharon nie podobała się praca w hotelu”, i według klucza jest prawdziwe (T).

W zadaniu 5.1–5.3 dobierasz trzy zdania do czterech krótkich tekstów, więc jeden tekst zostaje. Zdania mówią często nie o szczególe, tylko o tym, czym jest tekst: ankietą, ogłoszeniem, recenzją, prośbą o radę. Dlatego najpierw rozpoznajesz formę każdego tekstu: czy ktoś zadaje pytania, zaprasza, ocenia, prosi. Pasuje tekst, którego forma i cel zgadzają się ze zdaniem. Tekst, który tylko zawiera pytania, nie jest jeszcze ankietą o preferencjach.

Zdanie 5.1 z maja 2024 brzmi „In this text cyclists are asked about their preferences”, czyli „w tym tekście pyta się rowerzystów o ich upodobania”. Tekst D to formularz z pytaniami o to, jak jeździsz, na przykład „How do you like riding to your destination?”; na końcu podpowiada, jaki rower wybrać. Tekst C o kursie dla rowerzystów też ma pytania, ale to pytania, na które odpowie kurs, a nikt nie pyta czytelnika o jego upodobania.

Zdania w tym zadaniu często łączą dwie informacje, na przykład „zmiana” i „zainspirowana przez tenisistów”. Rozbijasz zdanie na części i szukasz tekstu, który ma obie. Tekst z jedną częścią to pułapka: ma zmianę, ale z innego powodu. Pasuje tylko tekst, w którym zgadza się każda część zdania.

Zdanie 5.1 z maja 2025 brzmi „This text gives information about a change that was inspired by certain tennis players”, czyli o zmianie zainspirowanej przez pewnych tenisistów. Tekst B, wspomnienia tenisisty, mówi, że po nim i Chris Evert niemal wszyscy zaczęli grać bekhendem oburęcznym: „almost everyone started copying us”. Tekst A też opisuje zmianę, białe piłki zastąpione żółtymi, ale zrobiono to „to make them more visible to people watching television”, czyli dla widzów, a nie z inspiracji graczy.

Zdania typu „autor prosi o radę” albo „autor coś poleca” mówią o kierunku: kto do kogo się zwraca. To samo słowo, na przykład advice, może stać w tekście, w którym to czytelnicy prosili autora. Szukasz tekstu, w którym prosi sam autor, na przykład zwrotem „I would be grateful if you could”, czyli uprzejmą prośbą o pomoc. Pasuje tekst, w którym kierunek się zgadza. Tekst, w którym autor zapowiada rady dla innych, to pułapka.

Zdanie 5.3 z maja 2025 brzmi „In this text, the author is asking for some advice”, czyli „autor prosi o radę”. Tekst C to e-mail Sandry, która przed pierwszą lekcją tenisa pisze: „I would be grateful if you could give me some tips”. Tekst A, blog Joego, ma słowo advice, ale to czytelnicy prosili Joego o rady, a on zapowiada, że je poda.

Minidialog to dwie albo trzy krótkie kwestie dwóch osób, X i Y, a brakująca kwestia może być na początku, w środku albo na końcu. Jeśli po luce jest jeszcze kwestia, czytasz ją najpierw: to reakcja na to, czego szukasz. Pasuje opcja, na którą ta kwestia jest sensowną odpowiedzią. Opcja, która pasuje tylko do kwestii przed luką, odpada.

X zaczyna „Excuse me.”, luka, a Y odpowiada: „It’s not mine. I only have this small bag.”, czyli „to nie moje, mam tylko tę małą torbę”. Odpowiedź mówi, czyje coś jest, więc w luce jest pytanie o właściciela: A, „Who does this luggage belong to?”, czyli „do kogo należy ten bagaż?”. B, „Where have you put my luggage?”, pyta o miejsce, a C, „Why didn’t you take any luggage?”, o powód.

Funkcja językowa to to, co kwestia robi: dziękuje, prosi, gratuluje, proponuje, odmawia. Na każdą funkcję są typowe reakcje: na podziękowanie „Don’t mention it” (nie ma za co), na pochwałę z gratulacjami, jak „You did such a good job. Congratulations!” w maju 2023, „I’m glad you liked it” (cieszę się, że ci się podobało). Opcje-pułapki to reakcje na inną funkcję, na przykład odmowa zamiast odpowiedzi na podziękowanie. Po rozpoznaniu funkcji zostaje zwykle jedna opcja.

X mówi „Thanks for giving the message to Mr Jones”, czyli dziękuje za przekazanie wiadomości, a po luce Y dodaje: „It was a pleasure”, czyli „to była przyjemność”. Na podziękowanie odpowiada się C, „Don’t mention it”. A, „I’m not ready for that”, i B, „Maybe another time”, to reakcje na propozycję, a nie na podziękowanie.

W minidialogach wracają pary słów, które po polsku tłumaczy się podobnie. Fit znaczy „pasować rozmiarem”, a match „pasować kolorem albo stylem”. Kwestia po luce zdradza, o którą cechę chodzi, na przykład rozmiar. Pasuje opcja z czasownikiem dobranym do tej cechy.

X pyta „Is the skirt OK?”, a po luce mówi: „I’ll get one in a larger size for you”, czyli „przyniosę ci większy rozmiar”. Chodzi więc o rozmiar i pasuje A, „I’m afraid it doesn’t fit”, czyli „obawiam się, że nie pasuje”. C, „It doesn’t match the colour of my top”, mówi o kolorze, a B, „I’m not sure I can afford it”, o cenie.

W tym zadaniu jeden wyraz uzupełnia dwa różne zdania. Każdą opcję wstawiasz najpierw do pierwszego, potem do drugiego zdania. Opcje-pułapki pasują do jednego zdania, bo zadanie jest tak ułożone. Poprawny jest tylko wyraz, który tworzy poprawne zdanie w obu miejscach.

Pierwsze zdanie: „If you win the competition, you’ll get _____ tickets to the cinema”, drugie: „Jean likes spending her _____ time cycling”. „Cheap tickets”, czyli tanie bilety, pasuje do pierwszego, ale do drugiego nie. Free pasuje do obu: „free tickets” to darmowe bilety, a „free time” to czas wolny, więc poprawna jest C.

Wyraz wieloznaczny to słowo, które ma kilka znaczeń, na przykład free: darmowy i wolny. Zadanie często sprawdza właśnie drugie, mniej znane znaczenie. Zastanów się, jakie znaczenie ma każde zdanie po polsku, a potem szukaj słowa, które ma oba. Engaged znaczy „zaręczony” i „zajęty”, gdy mowa o telefonie, fine znaczy „w porządku” i „ładny” o pogodzie.

Pierwsze zdanie: „My friends have just got _____ but I don’t know if they will get married soon”, czyli znajomi właśnie się zaręczyli, drugie: „Every time I call my cousin at the weekend, her number is _____”, czyli numer jest zajęty. Oba znaczenia ma engaged, więc poprawna jest C. „Wrong number” pasuje tylko do drugiego zdania, a „got involved” do pierwszego, ale znaczy „zaangażować się”.

Kolokacja to połączenie słów, które po angielsku występuje razem, na przykład take photos, czyli „robić zdjęcia”. Po polsku mówimy „robić zdjęcia”, więc kusi make, ale angielski używa tu take. Take tworzy też czasownik frazowy take up, czyli „zacząć uprawiać”, na przykład sport. Wyraz, który tworzy stałe połączenie w obu zdaniach, to odpowiedź. „Make photos” to kalka z polskiego, czyli przetłumaczenie słowo w słowo.

Pierwsze zdanie: „Please _____ some photos for me when you are there”, drugie: „Mark wants to get fit so he is going to _____ up tennis”. Take pasuje do obu: „take photos” to robić zdjęcia, a „take up tennis” to zacząć grać w tenisa, więc poprawna jest B. „Give up tennis” to rzucić tenis, co przeczy „wants to get fit”, a „make photos” to kalka z polskiego.

Podmiot to ten, kto wykonuje czynność w zdaniu. Najpierw znajdujesz podmiot przed luką i ustalasz, czy to jedna osoba, czy wiele. A lot of people, czyli „wiele osób”, to liczba mnoga, więc czasownik też jest w liczbie mnogiej. W czasie przeszłym be ma dwie formy: was dla I, he, she, it, were dla you, we, they. „Was” po a lot of people to 0.

W tekście o pomniku The Angel of the North zdanie 10.2 brzmi: „When plans to build the statue were announced in the 1990s, a lot of people 10.2. ___ unhappy”, czyli wiele osób było niezadowolonych. Podmiot to a lot of people, liczba mnoga, więc klucz przyjmuje „were”, a także „felt”, „became” i „got”. „Was” i „been” klucz wymienia wśród odpowiedzi za 0.

Część luk sprawdza stałe połączenia słów, które trzeba znać. „The number of” znaczy „liczba czegoś”, a „agree to do something” to „zgodzić się coś zrobić”. Słowo przed luką i po niej podpowiada połączenie: number przed luką, rzeczownik po luce. W luce jest dokładnie jeden wyraz, więc dopisanie drugiego, na przykład the, to 0. „Of the” w luce po „the number” to dwa wyrazy.

W tekście o festiwalu balonów w Albuquerque zdanie 10.3 brzmi: „In 2023, the number 10.3. ___ balloons at the festival reached 550”, czyli liczba balonów doszła do 550, więc klucz chce „of”. Zdanie 10.2, „Cutter agreed 10.2. ___ find 21 other pilots”, wymaga „to”, bo po agree stoi to i czasownik. „Of the”, „in” i „for” w luce 10.3 klucz odrzuca.

Zaimek względny to słowo, które łączy dwa zdania i odsyła do rzeczownika przed nim: who, which, that. Who odnosi się do ludzi, which do rzeczy, a that do obu. Gdy przed luką są ludzie, na przykład instructors, wpisujesz who albo that. Zaimek they zaczyna w tym miejscu nowe zdanie bez łącznika z poprzednim, więc też daje 0. „Which” po instructors to 0.

W tekście o posiedzeniu rządu Malediwów pod wodą zdanie 10.2 brzmi: „They were there with diving instructors 10.2. ___ were hired to make sure that everybody was safe”, czyli z instruktorami nurkowania, których zatrudniono dla bezpieczeństwa. Instructors to ludzie, więc klucz przyjmuje „who” albo „that”. „Which”, „whose”, „whom”, „and” i „They” klucz wymienia wśród odpowiedzi za 0.

W tłumaczeniu fragmentu liczy się to, co zdanie znaczy, i czas, który pasuje do reszty zdania. Najpierw czytasz całe zdanie po angielsku, bo ono ustala czas: „while we were sailing” opisuje przeszłość. „Zaczęło padać” to zdarzenie jednorazowe w przeszłości, więc past simple, czyli zwykły czas przeszły: started to rain. Klucz przyjmuje „started to rain”, „started raining”, „began to rain” i „began raining”. „Was raining” opisuje trwanie deszczu, a nie jego początek, więc to 0.

Zdanie 11.2 brzmi: „While we were sailing, it suddenly (zaczęło padać) ___ and we had to change our plans”, czyli podczas żeglowania nagle zaczęło padać i trzeba było zmienić plany. Klucz chce „started to rain” albo „started raining”. „Started rain” bez to albo -ing, „starts raining” w czasie teraźniejszym i „was raining” klucz wymienia wśród odpowiedzi za 0.

Present perfect to czas złożony z have albo has i trzeciej formy czasownika, na przykład have seen, i opisuje doświadczenie do dziś. „Nigdy nie widziałam” z dopiskiem „w życiu” to doświadczenie do teraz, więc present perfect z never: have never seen. Never ma zostać w tłumaczeniu, bo bez niego zdanie znaczy co innego. Klucz przyjmuje „have never seen”, „haven’t ever seen” i też „never saw”, ale najbezpieczniej napisać have never seen. „Haven’t seen” gubi „nigdy”, a „had never seen” to zły czas.

Zdanie 11.2 brzmi: „This city is worth visiting. I (nigdy nie widziałam) ___ such beautiful buildings in my life”, czyli „nigdy w życiu nie widziałam tak pięknych budynków” (w nawiasie stoi „nigdy nie widziałam”, a „in my life” jest już po angielsku). Klucz chce „have never seen” i przyjmuje też „never have seen”, „haven’t ever seen” oraz „never saw”. „Haven’t seen”, „didn’t see”, „had never seen” i „was never seeing” to 0.

Tłumaczony fragment musi połączyć się z tym, co stoi za luką. Po luce stoi moments, czyli rzeczownik w liczbie mnogiej, więc „jeden z” to one of the. Stopień najwyższy tworzy się raz: krótkie przymiotniki dostają -est, hardest, a długie most, most difficult. Klucz przyjmuje „one of the most difficult”, „one of the hardest” i „one of the toughest”. „The first difficult” zmienia sens, bo first znaczy „pierwszy”.

Zdanie 11.3 brzmi: „It was (jeden z najtrudniejszych) ___ moments during the mountain trip”, czyli jeden z najtrudniejszych momentów wyprawy. Po luce stoi moments, więc potrzebne jest one of the i stopień najwyższy. Klucz odrzuca „the most hardest”, „the first difficult” i „one of the difficulty”.

Przekształcenie to napisanie zdania o tym samym sensie z użyciem podanego wyrazu. Podany wyraz wpisujesz dokładnie w tej formie, w jakiej jest, jeśli polecenie mówi „nie zmieniaj formy podanych wyrazów”. Resztę luki dopasowujesz do podmiotu zdania: prices to liczba mnoga, więc haven’t, a nie hasn’t. „Kosztują tyle co w zeszłym roku” to ceny, które się nie zmieniły od zeszłego roku: present perfect, czyli have i trzecia forma czasownika, oraz since, czyli „od”. „Hasn’t changed” nie pasuje do prices.

Zdanie 11.1: „Mobile phones cost as much as they did last year”, czyli telefony kosztują tyle, co rok temu, trzeba zapisać z wyrazem CHANGED: „The prices of mobile phones ___ last year”. Klucz chce „haven’t changed since” albo „have not changed since”. „Hasn’t changed”, „didn’t change since” i „hadn’t changed since” klucz wymienia wśród odpowiedzi za 0.

Strona bierna to konstrukcja, w której podmiot nie wykonuje czynności, tylko jej doznaje: I was invited, czyli „zaproszono mnie”. Z nawiasu (I / invite) wynika, że podmiotem jest I, czyli „ja”. To nie ja zapraszam, tylko mnie zapraszają, więc be w odpowiednim czasie i trzecia forma czasownika: was invited. Klucz przyjmuje „(that) I was invited”, „(that) I got invited” i „I had been invited”. „I invited” mówi, że to ja zapraszam, więc sens się odwraca.

Zdanie 11.3: „I really loved Tom’s party yesterday evening! I’m so glad (I / invite)!”, czyli impreza u Toma była świetna i cieszy zaproszenie na nią. Podmiotem jest I, a zapraszał Tom, więc potrzebna jest strona bierna: „I was invited”. „I invited”, „invited me” i „he invited me” klucz wymienia wśród odpowiedzi za 0.

Czasem luka stoi zaraz po spójniku, na przykład po that, i zdanie nie ma jeszcze podmiotu, czyli tego, kto wykonuje czynność. Wtedy podmiot, na przykład I, jest częścią odpowiedzi. Zaimek I, czyli „ja”, zawsze piszesz wielką literą. Klucz przyjmuje „I had to go” i „I had to get”, czyli had to, bo „it was necessary for me” to przymus w przeszłości. „Had to go” bez I i „i had to go” z małą literą dostają 0.

Zdanie 11.1: „My tooth hurt so much that it was necessary for me to go to the dentist”, czyli ząb bolał tak bardzo, że trzeba było iść do dentysty, trzeba zapisać z HAD: „My tooth hurt so much that ___ to the dentist”. Po that nie ma podmiotu, więc luka zaczyna się od I: „I had to go”. „Had to go” bez podmiotu, „i had to go” z małą literą i „I had gone” w innym czasie to 0.

W tym zadaniu wybierasz zdanie o tym samym sensie co zdanie wyjściowe, więc liczy się każde małe słowo. Little bez a ma znaczenie przeczące: niewiele, prawie nic. A little znaczy „trochę”, czyli coś jednak jest. „I have little in common with my brother” to „mam niewiele wspólnego z bratem”, więc pasuje „am not very similar to”.

Zdanie wyjściowe brzmi „I have little in common with my older brother”, czyli „mam niewiele wspólnego ze starszym bratem”. Pasuje B, „am not very similar to”, czyli „niezbyt przypominam”. A, „like the same things as”, czyli „lubię to samo co”, mówi coś odwrotnego, a C, „haven’t got much time to meet”, mówi o braku czasu.

Czasowniki modalne, takie jak must, need, can, zmieniają sens zdania, więc ich przeczenia trzeba znać dokładnie. „It is not necessary for you” znaczy „nie musisz”, czyli brak obowiązku. Don’t need to i don’t have to wyrażają brak obowiązku, a mustn’t zakaz. Parafraza musi zachować brak obowiązku. „You mustn’t help” zmienia „nie musisz pomagać” na „nie wolno ci pomagać”.

Zdanie wyjściowe: „It is not necessary for you to help me if you are busy”, czyli „nie musisz mi pomagać, jeśli masz dużo pracy”. Pasuje C, „You don’t need to help”. A, „You mustn’t help”, to zakaz, a B, „You couldn’t help”, mówi, że pomoc była niemożliwa.

Too i enough wyrażają to samo z dwóch stron. Too znaczy „za bardzo”: too weak to lift, czyli za słaby, żeby podnieść. Not enough znaczy „niewystarczająco”: not strong enough to lift, czyli niewystarczająco silny, żeby podnieść. Oba zdania mówią, że czynność się nie udała, więc są parafrazami. Zdanie, w którym czynność się udaje, odwraca sens.

Zdanie wyjściowe: „He wasn’t strong enough to lift the suitcase”, czyli „nie był dość silny, żeby podnieść walizkę”. Pasuje A, „He was too weak to lift the suitcase”. B, „He lifted the suitcase although he was weak”, i C, „He was so strong that he lifted the suitcase easily”, mówią, że walizkę podniósł, więc odwracają sens.

Notatka ze słuchania ma etykiety, na przykład „Duties” (obowiązki), i początek zdania przed luką. Wpisujesz tylko to, czego brakuje: jeśli przed luką jest „how to make”, nie powtarzasz czasownika. Informacja musi pochodzić z nagrania i być dokładna, na przykład healthy meals, a nie samo meals. Klucz odrzuca odpowiedzi „niespójne z otoczeniem luki” i „nieprecyzyjne”. „Prepare healthy meals” po „how to make” daje „how to make prepare healthy meals”.

W notatce o wolontariacie na Samoa wiersz brzmi: „Duties: organizing sports activities and teaching children how to make 3.2. ___”. W nagraniu pada „teaching children how to prepare healthy meals”, więc klucz chce „healthy meals”. „Prepare healthy meals” i „cook healthy meals” nie pasują do „how to make”, a samo „meals” jest nieprecyzyjne.

Notatki i karty zgłoszeń mają rubryki na numer, datę, kod. Liczby i kody muszą być zapisane w całości i bez błędu: klucz wymaga pełnej poprawności zapisu przy liczebnikach. Fragment numeru to odpowiedź nieprecyzyjna. Klucz przyjmuje też zapis słowny, jeśli jest pełny.

W karcie serwisu ekspresów do kawy rubryka „Model and serial number: La Mocca Smart 3.1. ___” wymaga numeru seryjnego z nagrania. Klucz chce „CQ9775” i przyjmuje też „cq9775” oraz „CQ nine double seven five”. „9775” bez liter jest nieprecyzyjne, a „CQ9W75” niezgodne z nagraniem.

Słowo po luce często ustala, czy odpowiedź ma być twierdząca, czy przecząca. Samo enough nie mówi, czy zdanie jest twierdzące, czy przeczące: rozstrzyga nagranie. Klientka narzeka, więc kawa nie jest dość mocna, a w luce jest isn’t strong. Klucz przyjmuje „isn’t strong”, „is not strong” i „not strong”. „Is strong” odwraca sens i klucz uznaje je za niespójne z otoczeniem luki.

W tej samej karcie rubryka „Problem” ma zdanie „The coffee 3.2. ___ enough”, czyli „kawa nie jest dość ___”. Klucz chce „isn’t strong”, czyli kawa jest za słaba. „Is strong” daje „kawa jest dość mocna”, co przeczy skardze, a „isn’t sweet” jest niezgodne z nagraniem.

W zadaniu z ramką wpisujesz wyraz z listy w odpowiedniej formie, a jeden wyraz jest zbędny. The przed luką i in the world po niej to sygnał stopnia najwyższego, czyli formy „naj-”: the deepest (najgłębszy), the biggest (największy). Stopień wyższy to forma, która porównuje dwie rzeczy, na przykład deeper (głębszy), więc tu nie pasuje. Krótkie przymiotniki dostają -est. „Deeper” klucz wymienia jako odpowiedź za 0.

W tekście o podwodnej skrzynce pocztowej zdanie 10.1 brzmi: „It’s the 10.1. ___ underwater post box in the world”, a w ramce są country, deep, make i eat. Deep w stopniu najwyższym to „deepest”, czyli „najgłębsza na świecie”. „Deeper” to stopień wyższy, więc 0.

Przyimek to słowo takie jak by, in, of, for, before. Czasownik stojący zaraz po przyimku ma formę -ing: by jumping, czyli „przez skakanie”. Forma czasu, jumped albo jumps, po przyimku jest błędem. Dlatego patrzysz na słowo tuż przed luką, zanim wybierzesz formę. „Jumped” po by to 0.

W tekście o pubie z kotami zdanie 10.3 brzmi: „Some of them surprise guests by suddenly 10.3. ___ onto the chairs”, czyli niektóre koty zaskakują gości, nagle wskakując na krzesła. Po by stoi czasownik z -ing, więc klucz chce „jumping”. „Is jumping”, „are jumping”, „jumped” i „jumps” klucz wymienia wśród odpowiedzi za 0.

Ramka ma o jeden wyraz więcej niż luk. Najpierw wpisujesz wyrazy, które pasują na pewno. Wyraz, który zostaje, sprawdzasz we wszystkich wolnych lukach, a jeśli nigdzie nie pasuje znaczeniem, to on jest zbędny. Forma zależy od słów obok luki: po postcards i przed of stoi imiesłów bierny, czyli trzecia forma czasownika, made (zrobione).

Zdanie 10.3 brzmi: „in Japan you can even find postcards 10.3. ___ of squid, not paper”, czyli pocztówki zrobione z kalmara, a nie z papieru. Z ramki pasuje make w formie imiesłowu: „made”. „Making” i „eating” klucz wymienia wśród odpowiedzi za 0, a eat to wyraz zbędny w tym zadaniu.